Oranje & Mandela in Rusland

Deze zondag is het precies 4 weken geleden dat... we-hadden-kunnen... als... Robben maar... die ene bal... Helaas, het werd zilver. Oranje fans in Rusland dropen af in de nacht. De aanwezige media (foto) schakelden over naar juichende supporters in de Spaanse ambassade. Geen live interview met mij. Ik hoefde toen ook niet meer zo nodig, eerlijk gezegd.

Het begon zo mooi allemaal. De tweede wedstrijd tegen Japan keken we met de NCM, de Nederlandse Club waar bijna alle 600 Nederlandse expats in Moskou lid van zijn. Met 100 man/vrouw in de zomerse tuin van voorzitter Dennis van Diemen rond drie gigantische plasma schermen (foto). De barbecue met honderden worsten knetterde vrolijk op de achtergrond. Het gratis bier van sponsor Bavaria vloeide rijkelijk, wat de FIFA met zijn Bud nooit goed had gevonden.



Ambassadeur Ron Keller was er ook met zijn twee zoons. Als Oranje de finale haalt, dan kijken we op de ambassade, zo kondigde hij onder luid gejuich aan. Om er met een kwinkslag aan toe te voegen: die kans is natuurlijk erg klein.

Had hij het maar aan mij gevraagd. In mei had ik op mijn WK poule formulier het affice van de finale al voorspeld: Nederland - Spanje (foto). Ik zag Nelson Mandela de gouden bokaal al uitreiken aan aanvoerder Giovanni van Bronckhorst, onze eigen Oranje pinda. Wat een droom.



Ik heb afgelopen jaren al zo veel wedstrijden van het Nederlands Elftal in Russische Oranje cafés gezien. Van Siberie tot St. Petersburg. Tijdens elk toernooi ging ik met een kater naar huis of hotel. En nu moest en zou het lukken.

De ambassadeur hield woord; de finale op de ambassade! Meer dan tien schermen werden opgehangen in de versierde dvor, de binnenplaats van ons koninkrijk in Rusland (foto). Hulde voor de organisatie! (En alweer voor Bavaria.)





Er was plek voor 200 mensen. Net als in Zuid-Afrika was in Moskou de vraag naar kaartjes groter dan het aanbod. Dus controleerden Bonnie en ik bij de ingang de gastenlijst (foto). Naam? Paspoort? Zo, voelt dat dus als je een douanebeambte bent!

De afloop kennen we. Ik had het affiche goed voorspeld, maar met 3-1 voor Oranje niet de uitslag van de finale.

Ik moest hier gisteren weer aan denken toen ik de film Invictus (Onoverwonnen) zag met mijn favoriete acteur Morgan Freeman. Dvd’s kijken is mijn nieuwe hobby deze zomer; je moet toch wat als je het huis niet kunt verlaten vanwege alle aswolken in de stad door de bosbranden.

Freeman speelt in deze film de rol van Nelson Mandela. En hoe! Als eerste zwarte president van Zuid-Afrika inspireert hij het nationale rugby team tot het winnen van het wereldkampioenschap in 1995.

Het Nederlands elftal bezocht tijdens het WK voetbal wel Robben Eiland, waar Mandela bijna 30 jaar gevangen zat, maar of ze deze film hebben gezien weet ik niet.

Mandela wist zijn gevangenschap te overleven door een gedicht. Een gedicht van de Engelse dichter Henly, dat Mandela in 1995 ook het kansloos geachte rugbyteam als boodschap mee gaf:

It matters not how strait the gate,
How charged with punishments the scroll,
I am the master of my fate:
I am the captain of my soul.

Die laatste twee regels. Zou Robben die voor de finale wedstrijd hebben gelezen?

www.mijnrusland.com

Russische bosbranden: een pakje sigaretten per 1,5 uur...

Mijn vader rookte in de jaren ‘80 elke dag een bordeaux rood gekleurd pakje Pall Mall. Zonder filter. Nooit gedacht dat ik dit – als niet-roker – nog eens zou overtreffen; wie nu in Moskou buiten rondwandelt ademt volgens Russische longspecialisten 2 pakjes sigaretten per 3 uur in!

Oorzaak: de branden ten zuiden en ten oosten van de hoofdstad. Zelfs in het centrum is de lucht donker grijs. Het is 39 graden warm, maar de felle zon kan nog geen gaatje branden in de dikke mist van as en smog.



De Staatsbibliotheek voor Buitenlandse Literatuur, waar ons kantoor is gevestigd, is voor een week gesloten. Geen bezoekers, bijna iedereen van de 240 werknemers zit thuis. De foto van de bieb hierboven is 2 dagen geleden genomen; je ziet dat een enorme rookwolk het gebouw bestormt. Normaal zie je achter het kantoor een 6-baanssnelweg, nu alleen mist.

Voor toeristen is het geen pretje. Mijn zwager Tjeerd en zijn vriendin Tienke uit Nederland die hier op bezoek zijn, vermaken zich met onze verzameling films en onze boekenkast. Het is geen weer om lang buiten te zijn. Van de toeristische attracties als het Rode Plein of de Stalin Wolkenkrabbers is ook weinig te zien (foto).



Zelf ga ik nog wel naar kantoor (heb speciale toegang tot het bibliotheekgebouw). Met een mondkapje om of met een taxi die airco heeft. Na een paar dagen voel je wel de schroeilucht in je keel branden.

Hoe lang dit nog gaat duren? Zeker 7 tot 10 dagen - tenzij de brandweer en het leger het vuur in de bossen kunnen blussen. De gebeden van de orthodoxe kerk om regenbuien helpen tot nu toe niet; volgens de weersberichten houden we het de komende week droog. Vrijdag wordt het weer 40 graden!

Het spel wie schuldig is aan de bosbranden in Rusland is trouwens begonnen. Volgens de kerk komt het door het zondige leven dat de Russen lijden. De regering zoekt het in incompetent management van ministeries en provincies. De oppositie wijst naar premier Poetin die nieuwe wetgeving voor Staatsbosbeheer invoerde, waardoor bosbranden niet tijdig zijn ontdekt en het huidige inferno kon ontstaan.

Een ding blijft opvallend: waar in landen met vergelijkbare bosbranden vooral hulpverleners en brandweermensen omkomen, doodt het vuur hier vooral normale burgers. Volgens schatting zijn tot nu toe 50 Russen (onder wie 1 brandweerman) door de vuurzee gestorven en 3.000 mensen dakloos geworden.

Of ik me zorgen maak om mijn longen? Van mijn vader, die ruim 3 jaar geleden overleed, zijn er begin 2007 na een rokerscarrière van 60 jaar foto’s gemaakt van zijn longen. De conclusie van de arts: brandschoon.

Mijn vaders adagium was niet voor niets: gerookt vlees blijft langer goed.



www.mijnrusland.com

Tropenjaren in Moskou

De zomer breekt hier alle records. Het is al een maand ruim 30 graden. Komend weekeinde gaan we naar de 40. Moskou tropicana!

De zwerfhonden liggen voor pampus (foto). De airco’s zijn niet aan te slepen (zelfde foto). Elke dag wordt voor 250 ton aan ijsjes op straat verkocht. De stranden liggen vol.

Stranden? Ligt Moskou aan zee dan? Nee, maar in en om de hoofdstad liggen talloze meren. Het is hier een groot Friesland aan botenpracht en zwemplezier. Alleen de Nationale Nudisten Vereniging klaagt dat er te veel mensen uit de kleren gaan op de voor haar naakte leden gereserveerde zandstrook.

Aan de oevers van de machtige Moskva rivier is het ook goed toeven (foto). Verboden te zwemmen, staat er in grote letters op de borden geschreven. Alleen het personeel van de ambulances, die langs het water in hoogste staat van paraatheid staan, houdt zich hier aan. Alleen al in juli verdronken ruim 400 mensen; in juni 1200.



De eerste bosbranden zijn er natuurlijk ook weer. Niets gek. Barbecuen in de parken is verboden - staat al weer op die borden. Maar waarom kun je dan wel in de natuur – naast de frisdrankkraam - zakken houtskool, een blinkende weggooi BBQ en zelfs spiritus kopen? (foto)

Rusland
Het land waar veel is verboden
Maar alles kan



De hitte brengt het hoofd op hol. Ik zie Russische mannen, die normaal hun benen niet willen tonen, in korte broek door de metro puffen.

En het zomerse weer laat Russinnen nog luchtiger over straat gaan dan normaal al het geval is.... Kon ik dit laatste maar delen met wijlen Martin Bril, de vorig jaar overleden schrijver die de term rokjesdag introduceerde. Die ene dag in het voorjaar dat alle vrouwen als bij toverslag ineens een rok dragen, met daaronder blote benen.

Wat zou hij genieten van het Russische rokjesweer.

Moskou op de fiets

Wat doe je op een snikhete zondag in Moskou? Juist ja, je koopt een fiets! Ik heb de Russische hoofdstad altijd al vanuit het zadel willen bewonderen.



Op naar de Velosite fietsenwinkel - met de trolleybus. Een prima zaak, zo bleek al snel. Velosite is winkel, reparatie- en opslagplaats in één.

Collega-expats opgelet: in de winter - wanneer er vaak zoveel sneeuw ligt dat lopen al moeilijk is - kun je je fiets hier 5 maanden stallen. Hij wordt dan schoongemaakt, nagekeken en opgeknapt voor de lente.

Mijn vrouw Bonnie en ik moesten wel even in de rij staan. Russen hebben de fiets ontdekt. De winkel waar wij waren, verkoopt er deze zomer honderden (!) per dag, vertelde de verkoper me.

Je hebt er fietsen in allerlei kleuren, maten en vooral veel versnellingen. Van 6.000 tot 70.000 roebel (155 tot 1800 euro) per stuk. Helaas alleen Duitse en Taiwanese makelij. Waar blijft de Nederlandse VOC bicycle spirit, vroeg ik me af? Je kunt hier goud geld verdienen met fietsen.

Wij kozen voor twee fietsen van rond de 10.000 roebel. Een mooie roze Stalina (Miss Steel) en een donkerbruine Terros Stark. Even in elkaar zetten op de binnenplaats en... rijden maar.

Kun je in Moskou goed fietsen dan? Reken maar! Zeker in het weekeinde, wanneer er weinig verkeer is. De meeste van de 16 miljoen Moskovieten verblijven dan buiten de stad in hun zomerhuis, de datsja.

Is het gevaarlijk? Nou, regel 1 luidt niet voor niets: rijd vooral op de stoep. Op werkdagen zal ik overdag niet op de fiets stappen. Er is dan te veel autoverkeer en Russen rijden als gekken. Op mijn vraag waarom er geen licht op mijn fiets zat, antwoordde de verkoper lachend: ‘Dat hoeft helemaal niet in Moskou.’

Deze zondagmiddag ging het prima. De stoepen van de hoofdstad zijn breed genoeg - roetsjjjj. We hebben bijna zes uur gefietst. Langs de kades van rivier de Moska. Door de vele groene parken van de stad. De pittoreske, middeleeuwse straatjes van het oude centrum. Langs het Kremlin, het Rode Plein en mijn kantoor (het Sovjet-gebouw op achtergrond foto). We zijn er ook flink bruin van geworden. Op weg naar huis, om 22:00, gaf de stadsthermometer bij het Rode Plein aan dat het 31 graden was.


Wat als een van ons onverhoopt mocht vallen? Geen nood. Tegenover de fietsenwinkel is – toeval of niet – de Kliniek voor Plastische Chirurgie (foto) gevestigd.

‘Poka’ is terug

Poka? Ja, Poka!

In 1998 ging ik naar Rusland, voor studie en werk. Mijn ervaringen beschreef ik in korte columns, Poka’s genoemd (spreek uit: pak-ka), die ik per e-mail naar familie, vrienden en journalistieke opdrachtgevers stuurde. Het netwerk groeide; op gegeven moment was de cc-lijst langer dan de Poka zelf.

Het waren verhalen uit St. Petersburg en Moskou. Over reizen naar Siberië en Kazachstan. Over het slijk, de glitter en de glamour. Over koeienboer, Papa Melk, uit het dorpje het Zwarte Moeras in de Oeral. Mijn allereerste ontmoeting met koningin Beatrix en hoe ik een levend zonnescherm voor haar speelde in de Hermitage te St. Petersburg. Ook hoe expats het WK voetbal samen kijken – en hoe we tegen Russische teams voetbalwedstrijden speelden in een Sovjet staalfabriek.

Ergens in 2002 ben ik gestopt. Waarom? Gewoon. Het was wel mooi zo, vond ik. Sommige media, waaronder een literaire website, waren inmiddels begonnen de Poka’s te publiceren. Ik had daar natuurlijk zelf toestemming voor gegeven. Daardoor ging ik steeds kritischer kijken naar mijn Poka voor ik deze opstuurde.

Enkele Poka’s zijn zo nooit bij familie en vrienden aangekomen, omdat ik ze niet goed genoeg vond. Of er stonden te veel privézaken in, die ik liever niet in de krant zag staan... ;-) Wat begon als lolletje werd kortom te professioneel.

Maar nu. We gaan opnieuw beginnen. De lol is er weer. Op het web kun je al alles over mij vinden – Hyves, Facebook, LinkedIn, zoekmachines - dus wat maakt het uit? Ik heb niets te verbergen.

Tijdens lezingen die ik doe voor studenten, universiteiten, ondernemers of toeristen merk ik dat er nog altijd honger is naar verhalen uit Rusland. Echte verhalen. Mooie verhalen. Waargebeurde. Om te lachen of te huilen.

Of gewoon honger naar informatie hoe het werkt in Rusland.

Het dagelijks leven van een Nederlander in Rusland. Eerst als student. Toen correspondent. Ondernemer, publisher. Nu als ambassadeur van het Nederlandse Hoger Onderwijs in Rusland voor de Nuffic.

Mijn Rusland blog gaat hier over.